Πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία το Σαββάτο 27 Οκτωβρίου 2012 το τουρνουά φούτσαλ της Καθολικής Νεολαίας Μαρωνιτών Κύπρου. Στο τουρνουά, το οποία τίμησαν με την παρουσία τους πέραν των 80 νέων της Κοινότητάς μας, συμμετείχε και ομάδα φίλων και μελών του Ομίλου μας, η οποία στο τέλος στέφθηκε και η μεγάλη νικήτρια του τουρνουά. Τα θερμά μας συγχαρητήρια τόσο στους διοργανωτές όσο και στους νέους μας που κατέκτησαν το τουρνουά.

Συνέχεια του Κεφαλαίου 1 – Μέρος 3

Τα περισσότερα σπίτια του χωριού έχουν ισόγεια και ανώγεια δωμάτια.  Κτίζονται ή ανακαινίζονται κατά τη διάρκεια του αρραβώνα ενός ζευγαριού, ούτως ώστε να είναι έτοιμα κατά το γάμο.  Τις περισσότερες φορές οι νεόνυμφοι δέχονται συγχαρητήρια στο καινούριο τους σπίτι.  Τα έξοδα για το κτίσιμο του σπιτιού γίνονται από τους γονείς των μελλονύμφων και όχι από τους ίδιους.  Στις εργασίες για το κτίσιμο πολλές φορές βοηθά όλο το χωριό. 

Μεγαλώνοντας πολλά παιδιά, είναι αναγκασμένοι να έχουν πολλούς χώρους για υπνοδωμάτια όπου είναι σπάνιο για ένα παιδί να μένει μόνο του. Σε πολλές περιπτώσεις τα μικρά παιδιά κοιμούνται στο ίδιο υπνοδωμάτιο με τους γονείς τους.  Οι στέγες των σπιτιών συχνά δεν είναι από μπετόν, αλλά από χώμα αναμεμειγμένο με άχυρο και στηρίζονται με δοκούς.  Με τον τρόπο αυτό, τα σπίτια είναι ζεστά το χειμώνα και δροσερά το καλοκαίρι, αλλά σχεδόν πάντα χρειάζονται συντήρηση κάθε χρόνο, προκειμένου να μη στάζουν κατά τις βροχές. Οι χολέτρες που υπάρχουν στις στέγες δεν κατεβαίνουν μέχρι τη γη με αποτέλεσμα να τρέχει το νερό της βροχής από ψηλά πάνω στους απρόσεκτους οδηγούς κατά τους χειμερινούς μήνες. Κάτω από τη μια χολέτρα της αυλής ο πατέρας μου έβαλε ένα βαρέλι για να μαζεύει το νερό.  Εκεί παίζω με τις ώρες όταν είναι γεμάτο, ιδιαίτερα, τα κρύα πρωϊνά που η επιφάνειά του γίνεται πάγος. 

Από το σπίτι απουσιάζουν οι σύγχρονες κουζίνες και χώροι υγιεινής.  Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για την οικοκυρά να ξοδεύει πολύ νερό για την καθαριότητα του σπιτιού από τις στάμνες και τους κάδους που μεταφέρει από τη βρύση του χωριού.  Για το λόγο αυτό, τα αποχωρητήρια είναι μέσα στην αυλή με διαφορετική διαρρύθμιση και μακριά από το σπίτι.  Επιπρόσθετα, πολύ σπάνια έχει κάποιος μπάνιο ή ντους για λούσιμο. Πόσο με δυσκολεύει η κατάσταση αυτή κατά τις κρύες και βροχερές νύκτες του χειμώνα!

Σχεδόν απαραίτητος είναι ο φούρνος με ξύλα διότι οι περισσότερες γυναίκες ζυμώνουν ψωμιά στο σπίτι.  Χρειάζεται όμως και για το ψήσιμο των κέικ και των ψητών φαγητών της οικογένειας.  Τα ξύλα κόβονται από τα κοντινά δάση και μεταφέρονται με ζώα ή τρακτέρ στις αυλές των σπιτιών.  Οι οικοκυρές χρησιμοποιούν τα ξύλα για βράσιμο νερού σε εστίες φωτιάς όπου ψήνουν και άλλα είδη φαγητού, κατασκευάζουν χαλλούμια, ετοιμάζουν το πουργούρι και πλένουν τα ρούχα τους.

Απαραίτητες επίσης είναι και οι πέτρινες γούρνες για το πλύσιμο των ρούχων και πιάτων. 

Πολλές οικογένειες διατηρούν αργαλειούς για να μπορούν οι γυναίκες να υφαίνουν την προίκα και τις κουβέρτες τους.  Σε πολλές περιπτώσεις υφαίνουν ύφασμα για ράψιμο ενδυμάτων.  Μου αρέσει ιδιαίτερα να βοηθώ τη μητέρα μου με το “δουλάπι” και τα καρούλια και να ακούω το νανούρισμα του ήχου του αργαλειού κατά τις νύχτες.

Οι περισσότερες οικογένειες κάθε χρόνο μεγαλώνουν ένα χοίρο για τις ανάγκες τους σε παστό κρέας, ζαλατίνα, λουκάνικα και ζωϊκό λίπος για μαγειρική χρήση κατά τους χειμερινούς μήνες.  Επιπλέον είναι πολύ συνηθισμένο να υπάρχουν κοτέτσια για πουλερικά και αυγά καθώς και μια κατσίκα για γάλα.  Ο χοίρος γίνεται λίγο επικίνδυνος για μένα όταν αρχίσει να μεγαλώνει και κυρίως όταν πεινά και περιμένει ακριβώς έξω από την πόρτα που οδηγεί στην αυλή.  Επικίνδυνος γίνεται και ο κόκορας, που ζηλεύει όταν με δει να περπατώ ανάμεσα στις κότες και κάποτε πηδά ψηλά να με δαγκώσει.  Σαν παιδί φοβούμαι από τα ζώα να κυκλοφορώ εκεί τις σκοτεινές νύχτες, αλλά και από τα παντελόνια που είναι απλωμένα στα σχοινιά της αυλής που φαντάζουν ως εικόνες ανθρώπων.

Επειδή το χωριό δεν έχει ηλεκτρικό ρεύμα, το λιγοστό φως από τις λάμπες ή τα λουξ με πετρέλαιο περιορίζεται στα σπίτια και έτσι οι δρόμοι και οι αυλές παραμένουν σκοτεινές κατά τις νύκτες χωρίς φεγγάρι.  Σαν συνέπεια κατά τις βροχερές νύκτες, επιστρέφοντας τρεχάτη στο σπίτι, κάποτε πέφτω σε λαγκούφες και φουσκώνουν τα παπούτσια μου. Ο ουρανός όμως φαντάζει τόσο μεγαλοπρεπής με τα αμέτρητά του αστέρια, κυρίως, κατά τις καλοκαιρινές νύχτες όπου δεν υπάρχουν σύννεφα. Για μένα είναι αληθινή διασκέδαση να κάθομαι να κοιτώ τα μεγάλα και μικρά αστέρια που τρεμοσβήνουν και κυρίως όταν πέφτουν.  Προσπαθώ όμως να διώξω τη σκέψη ότι κάθε φορά που ένα αστέρι πέφτει, κάποιος κάτοικος του πλανήτη πεθαίνει.  Θέλω να πιστεύω ότι αυτό είναι ψέμα, διότι μου προκαλεί μελαγχολία και μου χαλά τη μαγεία του ονείρου που ζω.

Τα έπιπλα στα σπίτια περιορίζονται στα απαραίτητα.  Συνήθως είναι τα πρώτα και τα τελευταία τους έπιπλα μη έχοντας λεφτά να τα αλλάζουν κάθε φορά που χαλούν ή που αλλάζει η μόδα.  Η μόνη τους επιλογή είναι να τα επισκευάζουν.

Σήμερα οι γονείς μου έφυγαν από το σπίτι πρωί – πρωί με το ένα από τα δύο αγροτικά λεωφορεία που διατηρεί το χωριό για να εξυπηρετούν τους χωριανούς που μεταβαίνουν στη Λευκωσία, όπως μαθητές, εργάτες και άλλους.  Οι μαθητές επιστρέφουν κατά τις 1:30 – 2:00 το απόγευμα, ενώ όσοι εργάζονται, επιστρέφουν το βράδυ.  Όσοι δε βολεύονται με τις γραμμές αυτές, υπάρχουν και τα λεωφορεία της Κερύνειας όπως η Λάμπουσα, ο Χατζηλύκος και άλλα, τα οποία όμως μπορεί κάποιος να πάρει από τον κύριο δρόμο του χωριού που οδηγεί στη Λευκωσία.

Η ανάγκη για αγορές ρούχων και παπουτσιών από τη Λευκωσία γίνεται 2-3 φορές το χρόνο.  Δεν χρειάζεται οι γονείς να συνοδεύονται από τα παιδιά τους στα καταστήματα για να τους αγοράσουν παπούτσια.  Παίρνουν ένα ίσιο ξυλαράκι, το βάζουν μέσα στα παλιά μας παπούτσια και το κόβουν στο μέγεθος (άξαμο) που χρειάζεται για τα καινούρια μας παπούτσια που συνήθως είναι στα μέτρα μας.

Επειδή το χωριό δεν διατηρεί οποιαδήποτε καταστήματα, οι χωριανοί αναγκάζονται να προμηθεύονται τα απαραίτητα από τη Λευκωσία.  Πολύ συχνά,  αγορές μεγάλων αντικειμένων και ζώων, γίνονται κατά το πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα στη Μύρτου που γίνεται κάθε χρόνο στις 26 Ioυλίου.  Καθημερινά όμως τα λεωφορεία του χωριού χρησιμοποιούν το πίσω μέρος τους για να μεταφέρουν μεγάλα αντικείμενα, λόγω έλλειψης φορτηγών και ιδιωτικών αυτοκινήτων στο χωριό.  Αυτοί που έχουν δικό τους αυτοκίνητο μετρούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού.  Σαν παιδί, κοιτάζω με θαυμασμό τα αυτοκίνητα αυτά και προσεύχομαι να μπορέσει κάποτε να αγοράσει και ο δικός μου πατέρας ένα.  Ως γεωργός όμως έχει περισσότερη ανάγκη από γεωργικά μηχανήματα και αργότερα τα καταφέρνει να έχει δικό του τρακτέρ και καρότσα, καθώς και θεριστική και αλωνιστική μηχανή. Αυτά έχουν κάνει πιο εύκολη τη ζωή του και αφήνει λίγο στην άκρη τα βόδια και τα γαϊδούρια.  Επειδή αγαπώ τα ζώα, χαίρομαι που τώρα είναι πιο ξεκούραστα.

Περιμένω με ανυπομονησία την επιστροφή των γονιών μου το βράδυ για να μου φέρουν τα καινούρια μου παπούτσια.  Ακούω το λεωφορείο και τρέχω ξωπίσω του.  Αναπνέω την καμένη βενζίνη που μου αρέσει ιδιαίτερα.  Τρέχω στην πόρτα του λεωφορείου και παρακολουθώ τους χωριανούς να κατεβαίνουν ένας ένας.  Κατεβαίνει η μητέρα μου και της παίρνω το κουτί με τα παπούτσια.  Τρέχω χαρούμενη στο σπίτι, τα ανοίγω και απολαμβάνω τη μυρωδιά του δέρματος. 

Συνεχίζεται ..........................

Φίλοι και φίλες,

Μετά από πολλή μελέτη και πολλή δουλειά, έφτασε η ώρα να δημοσιεύσουμε το μεγαλύτερο ηλεκτρονικό/διαδικτυακό έργο που έχει γίνει ποτέ στον Ασώματο.

Η ανάγκη για να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη των προγόνων μας και να γνωρίσουμε τις ρίζες μας  (και κατά κύριο λόγο οι νέοι μας), μας οδήγησε στη δημιουργία του μεγαλύτερου ηλεκτρονικού γενεαλογικού δέντρου στον Ασώματο.

Το γενεαλογικό δέντρο μας δίνει τη δυνατότητα να περιηγηθούμε ανάμεσα σε αμέτρητες πληροφορίες που σχετίζονται με τον κόσμο του χωριού μας, όπως:

• Οικογένειες (παππούδες, γονείς, παιδιά κτλ.)
• Ημερομηνίες γέννησης, θανάτου, γάμου κτλ.
• Φωτογραφίες
• Αναγνώριση συγγένειας μεταξύ διαφόρων ατόμων
• και πολλά άλλα

Το όλο έργο κτίστηκε και θα συνεχίζει να κτίζεται με τη συνεισφορά όλων μας, καταχωρώντας ο κάθε ένας από εμάς τα στοιχεία της δικής του οικογένειας.

Να σημειώσουμε ότι λόγω του ότι το γενεαλογικό δέντρο θα λειτουργήσει προσωρινά υπό δοκιμαστική βάση, δικαίωμα πρόσβασης και συμμετοχής έχουν μόνο τα εγγεγραμμένα μέλη της ιστοσελίδας asomatos.eu.

Για να εγγραφείτε μέλος πατήστε εδώ.

Είμαστε πεπεισμένοι ότι με τη δική σας βοήθεια και συμμετοχή, το έργο αυτό θα εξελιχθεί και θα αποτελέσει σύντομα μια από τις μεγαλύτερες κληρονομιές του χωριού μας και της Κοινότητας γενικότερα.

Με εκτίμηση,

Ομάδα Διαχείρισης Ιστοσελίδας Πολιτιστικού Ομίλου Ασωμάτου Κερύνειας «Αρχάγγελος Μιχαήλ»

Για να μπείτε στο γενεαλογικό δέντρο πατήστε εδώ.

Πρόσωπο με πρόσωπο με τον πατέρα της γενετικής, τον καθηγητή James Watson, βρέθηκαν οι 40 πρώτοι φοιτητές της Σχολής Μοριακής Ιατρικής Κύπρου. Οι φοιτητές παρακολούθησαν με δέος και συγκίνηση τον άνθρωπο που ανακάλυψε τη διπλή έλικα του DNA ανοίγοντας το δρόμο για να ερευνηθεί η μοριακή βάση της βιολογικής ζωής.

Ο Δρ. Watson, που ήρθε στην Κύπρο προσκεκλημένος του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής (ΙΝΚΓ) ειδικά για τα εγκαίνια της Σχολής, παρότι μιλούσε στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου, απευθύνθηκε κυρίως στους φοιτητές που κρέμονταν κυριολεκτικά από τα χείλη του. Ο νομπελίστας καθηγητής αφού συνεχάρη το Ινστιτούτο για τη δημιουργία της Σχολής Μοριακής Ιατρικής, κι αφού έδωσε στους καθηγητές συμβουλές για το πώς να αντιμετωπίζουν τους φοιτητές τους, έστειλε στους φοιτητές το μήνυμα της διαρκούς μάθησης αλλά και της σπουδαιότητας της μελέτης. Ο ίδιος είπε, κατά τη διάρκεια των σπουδών του, διάβαζε επί τρεις ώρες ημερησίως, πέραν του χρόνου που δαπανούσε σε εργαστηριακή μελέτη.

Ο 84χρονος σήμερα καθηγητής συνέστησε στους φοιτητές να βρίσκονται εκεί όπου βρίσκονται και τα λαμπερά μυαλά. Να ταξιδέψουν για να μπορέσουν να συναναστραφούν με σπουδαίους ανθρώπους, αποφεύγοντας να βρίσκονται με βαρετούς ανθρώπους όπως άλλωστε γράφει κι ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του. Ενώ απευθυνόμενους στους καθηγητές τους είπε να προσέξουν να μην κάνουν βαρετές διαλέξεις. Τους συμβούλεψε να αναπτύσσουν ιδέες, να έχουν κρίση σε ό,τι διαβάζουν και να διαμορφώνουν άποψη. «Μιλάτε με λαμπρούς ανθρώπους και αντικαταστήστε τις λάθος ιδέες σας», τους είπε. 

Μίλησε με κέφι και με χιούμορ και απαντώντας στο ερώτημα για τη σχέση της ευφυΐας με τα γονίδια συμβούλευσε το κοινό που τον παρακολουθούσε με ευλάβεια να μιλά, να παντρεύονται έξυπνες γυναίκες για να κάνουν έξυπνα παιδιά. Ουσιαστικά ο Δρ. Watson έθεσε ένα ερωτηματικό για το υπαρκτό μεν γονίδιο της εξυπνάδας το οποίο ακόμη δεν βρέθηκε, σημειώνοντας πως η εξυπνάδα μπορεί να αναπτυχθεί και είναι συνάρτηση και του περιβάλλοντος στο οποίο διαβιεί ένας άνθρωπος.

Διάλεξη για τον καρκίνο
Ο Δρ. Watson θα δώσει το απόγευμα της Τετάρτης διάλεξη στο Ινστιτούτο Γενετικής με θέμα «Από την διπλή έλικα στη θεραπεία του καρκίνου». Όπως ανέφερε, όντας «άνεργος», πέραν του να ταξιδεύει μελετά και πολλά άρθρα ειδικά για τον καρκίνο. Πιστεύει πως η θεραπεία του καρκίνου δεν βρέθηκε γιατί κάποιοι δεν θέλουν να βρεθεί. Στην Αμερική, επεσήμανε, για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, επιτάχθηκαν όλα τα λαμπρά μυαλά της χώρας, τα οποία δούλευαν για αυτό ασταμάτητα. Αυτό, είπε, δεν γίνεται για τον καρκίνο. Και εξέφρασε τη βεβαιότητα πως εάν έδιναν στον ίδιο την ευκαιρία να έχει 100 επιστήμονες δίπλα του και να δουλεύουν όλοι μαζί στη θεραπεία του καρκίνου, αυτή θα είχε βρεθεί μέσα σε πέντε χρόνια. 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση που εξέφρασε ο νομπελίστας καθηγητής για τα αντιοξειδωτικά. Λέγοντας πως παρότι επικρατεί πως τα αντιοξειδωτικά στις τροφές καταπολεμούν τον καρκίνο, στην πραγματικότητα βοηθούν στην ανάπτυξή του. «Δεν ξέρουμε γιατί αλλά είναι ξεκάθαρο πως οι οξειδωτικές τροφές καταπολεμούν τον καρκίνο», είπε. Συνέχεια επί του θέματος στη διάλεξή του την Τετάρτη.

Η Σχολή Μοριακής Ιατρικής 
Τον καθηγητή Watson καλωσόρισαν ο διευθυντής του Ινστιτούτου Γενετικής και της Σχολής Μοριακής Ιατρικής καθηγητής Φίλιππος Πατσαλής και ο κοσμήτορας της Σχολής Λεωνίδας Φυλακτού.

Ο καθ. Πατσαλής ανέφερε πως η ημέρα των εγκαινίων της Σχολής είναι μια ιστορική μέρα για το Ινστιτούτο γιατί ένας μεγάλος στόχος έχει υλοποιηθεί. «Με την ίδρυση της Σχολής, το Ινστιτούτο, που όπως ξέρετε λειτουργεί για 20 χρόνια με απόλυτη επιτυχία ως το κατ’ εξοχήν ιατρικό και ερευνητικό κέντρο του τόπου μας, καθίσταται πλέον και ακαδημαϊκό κέντρο. Μετά από 20 χρόνια δραστηριοποίησης στη μεταπτυχιακή εκπαίδευση φοιτητών, επιστημόνων και ιατρών και την ολοκλήρωση πέραν των 40 διδακτορικών διατριβών σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια του Λονδίνου, του Nottingham, του Bristol, το Πανεπιστήμιο Imperial, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Κύπρου και άλλα 2 διακεκριμένα ακαδημαϊκά ιδρύματα και κέντρα, εγκαινιάζουμε πλέον τη δική μας μεταπτυχιακή σχολή, αξιοποιώντας έτσι με τον καλύτερο τρόπο τις πολύτιμες εμπειρίες και γνώσεις που αποκτήσαμε όλα αυτά τα χρόνια».

Όπως τόνισε μοναδικός στόχος της Σχολής είναι η αριστεία. Για να γίνει αυτό εφικτό η Σχολή θα στηριχθεί σε τέσσερις πυλώνες. «Πρώτος πυλώνας, ένα σύγχρονο και ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών για απόκτηση Μεταπτυχιακού Τίτλου (Μάστερ) και Διδακτορικού, που να συνδυάζει την απόκτηση γνώσης μέσω διαλέξεων και την παραγωγή νέας γνώσης μέσω πρωτοποριακής έρευνας. Δεύτερος πυλώνας, οι υπερσύγχρονες και μοναδικές στη χώρα μας ερευνητικές υποδομές, τα ερευνητικά εργαστήρια και προγράμματά μας.  Τρίτος πυλώνας, το ακαδημαϊκό προσωπικό μας, με υψηλού επιπέδου μόρφωση, αδιαμφισβήτητα προσόντα και πολύτιμη εμπειρία στους τομείς της εξειδίκευσής του. Και τέταρτος πυλώνας, η εισδοχή πολύ υψηλού επιπέδου φοιτητών από την Κύπρο και το εξωτερικό, η επιλογή των οποίων θα γίνεται με πολύ αυστηρά κριτήρια», σημείωσε.

Από την  πλευρά του ο καθηγητής Φυλακτού σημείωσε πως η Σχολή Μοριακής Ιατρικής Κύπρου έρχεται να συμβάλει καταλυτικά προς την επίτευξη των στόχων του Ινστιτούτου και να δώσει στους φοιτητές μοναδική εκπαίδευση στις βιοϊατρικές επιστήμες.

Το πρώτα προγράμματα της Σχολής είναι το πρόγραμμα της Ιατρικής Γενετικής και το πρόγραμμα της Μοριακής Ιατρικής. «Είναι δύο τομείς οι οποίοι έχουν μεγάλη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια και που πάνω σε αυτούς είναι βασισμένη η σύγχρονη ιατρική. Είναι δύο τομείς πάνω στους οποίους αναμένεται να δημιουργηθεί καινούργια γνώση για την παθογένεια πολλών ασθενειών και να εξευρεθούν αποτελεσματικές λύσεις για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία τους», σημείωσε ο καθηγητής για να προσθέσει:

«Τα καινοτόμα αυτά προγράμματα καλύπτουν ένα πλατύ φάσμα από ενδιαφέρουσες πτυχές αυτών των επιστημών. Είναι δομημένα έτσι ώστε οι φοιτητές να λαμβάνουν θεωρητικές εξειδικευμένες γνώσεις μέσω των μαθημάτων, και να εκπονούν τις ερευνητικές τους διατριβές μέσα στα άριστα εξοπλισμένα εργαστήρια του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου. Τέλος, ο μοναδικός συνδυασμός στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου της έρευνας και της εφαρμογής των αποτελεσμάτων της πάνω στους ασθενείς δίνει ένα σημαντικό πλεονέκτημα στους μελλοντικούς φοιτητές της Σχολής Μοριακής Ιατρικής Κύπρου, που θα μπορούν να κατανοήσουν και να εργαστούν για την έρευνα προς την αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής των ασθενών».

Χορηγός επικοινωνίας της εκδήλωσης είναι η εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». Ο εκδότης, Δημήτρης Λοττίδης σε ομιλία του ευχαρίστησε το Ινστιτούτο για την εμπιστοσύνη του στην «Κ» και εξέφρασε την στήριξή του στην Σχολή. «Μας τιμά αυτή η συνεργασία», είπε, σημειώνοντας τη ποιότητα, το κύρος και την σοβαρότητα του Ινστιτούτου Γενετικής.

Χορηγός της εκδήλωσης είναι η Eυrobank Cyprus.

Συνέχεια του Κεφαλαίου 1

Το νερό που ξεχειλίζει από τις γούρνες της βρύσης περνά μέσω αυλακιού κάτω από ένα μικρό γεφυράκι και καταλήγει στο απέναντι χωράφι του πατέρα μου, όπου κάθε καλοκαίρι φυτεύει λουβιά, μπάμιες και πεπόνια. Σαν γεωργός και οικογενειάρχης με πολλά παιδιά χρειάζεται να δουλέψει σκληρά για να μπορέσει να τα βγάλει πέρα.  Γύρω από το αυλάκι βλαστούν διάφορα χόρτα και είναι από τις λιγοστές πρασινάδες που διατηρούνται τα καυτά καλοκαίρια.  Κάποτε ακούγονται βάτραχοι στην γύρω περιοχή και τα παιδιά τρέχουν να τους βρουν και να παίξουν μαζί τους.  Στην άκρη του δρόμου ορθώνονται αγέρωχοι δυο ευκάλυπτοι οι οποίοι έχουν φυτευτεί και ανήκουν στα δυο μεγάλα μου αδέλφια.

Απέναντι από τη βρύση επίσης τρεις ευκάλυπτοι που ομορφίζουν την περιοχή και δίνουν τη δροσιά και το οξυγόνο τους σε όλους τους περαστικούς και τους βοσκούς με τα κοπάδια τους, έχουν φυτευτεί από τα τρία παιδιά του θείου μου Ηλία Παρτέλλα. Ο ένας ευκάλυπτος έχει λυγισμένο κορμό και είναι υπέροχος καλοκαιρινός ξενώνας για τα παιδιά.  Τις καλοκαιρινές ζεστές μέρες, το δέντρο αυτό μας φιλοξενεί καθημερινά με τον αδελφό μου και τη ξαδέλφη μου και κάποτε με φίλες μας, σκαρφαλωμένους να καθόμαστε πάνω στο χοντρό κορμό του και στα κλαδιά του και να μιλούμε με τις ώρες.  Ο δροσερός αέρας που φυσά κουνεί τα φύλλα του και δημιουργείται μια συνομιλία μεταξύ μας και του ζωντανού δέντρου.  Πόσα θα έλεγε αν μπορούσε να μιλήσει αυτό το δέντρο.  Με τίποτα δεν θα άλλαζα το παιγνίδι μου αυτό που λειτουργεί χωρίς ρεύμα, χωρίς μπαταρίες και χωρίς κανένα έξοδο, με τα μετέπειτα μοντέρνα και εξελιγμένα παιγνίδια που αγοράζονται τόσο ακριβά από τους γονείς για τα παιδιά τους, με τόσο ψηλό κόστος συντήρησης.

Το πράσινο των ευκαλύπτων αυτών συμπληρώνεται από αλμυρούς θάμνους (μερίκες), που ανθίζουν μόνο το καλοκαίρι και έχουν τη δική τους ομορφιά λόγω του πολύ λεπτού φυλλώματός τους.  Εκεί αρέσκονται να περνούν τις καλοκαιρινές τους μέρες οι τζίτζικες, οι οποίοι μας ξεκουφαίνουν από τα τραγούδια τους.

Πιο πέρα είναι οι ξύλινες στενόμακρες γούρνες των κοπαδιών, κατασκευασμένες από κορμούς δέντρων.  Ο χώρος αυτός βολεύει τους βοσκούς γιατί είναι εύκολο το κουβάλημα νερού για το γέμισμά τους με τους κάδους από τη βρύση. Εκεί ξεδιψούν τα πρόβατα και οι κατσίκες κατά το πέρασμά τους, φεύγοντας ή επιστρέφοντας από τις στάνες τους.

Στα γύρω χωράφια, υπάρχουν αλώνια, όπου οι γεωργοί μας αλωνεύουν τα σπαρτά τους. Κατά το Μάη αρχίζουν με τα κουκιά και ακολουθούν τον Ιούνιο και Ιούλιο με το βίκο τις φακές και το σανό για τα βόδια και τα γαϊδούρια.  Αυτό που με εντυπωσιάζει είναι το αλώνεμα των κουκιών.  Πόσο μου αρέσει να τραβούν τη δουκάνη τα βόδια ή τα γαϊδούρια και να κάθομαι στη μικρή καρεκλίτσα πάνω της μαζί με τον πατέρα μου για να δημιουργείται βάρος και να λιώνουν τα φύλλα των κουκιών. Στα επόμενα χρόνια τη δουκάνη την τραβά το τρακτέρ.  Για μένα έγινε επικίνδυνο να καθίσω στη δουκάνη τώρα, διότι χάνω την ισορροπία μου λόγω πιο γρήγορης ταχύτητας.  Όταν τελειώσουμε ακολουθεί το αλώνισμα που γίνεται το απόγευμα που φυσά δυτικός αέρας (λίβας) για να φεύγουν τα φύλλα και να ξεχωρίζουν από τα κουκιά. Πάντοτε δημιουργούνται δύο ομοιόμορφες σειρές.  Η μια με τα άσπρα κουκιά και πιο πίσω με το μαύρο άχυρο.    Κάθε περαστικός χαιρετά και εύχεται καλές ευλογίες.  Για το αλώνισμα συνήθως χρειάζονται αρκετά άτομα για να τελειώνουν μονομερής. Συνήθως το βράδυ κοιμόμαστε στο αλώνι πάνω στα σακιά, συντροφιά με το σκύλο μας, βλέποντας τα αστέρια και το φεγγάρι, μέχρι την επομένη που θα μαζευτεί σε σακούλες η σοδειά. Η χαρά του γεωργού είναι μεγάλη διότι αυτός είναι ο καρπός των κόπων του.  Ο Θεός έστειλε τις βροχές και τις ευλογίες του και συνεργάστηκε μαζί του για μια καλή σοδειά και γι’αυτή ακριβώς τη στιγμή.

Για το σανό χρησιμοποιούνται οι αλωνευτικές μηχανές. Το άχυρο που πέφτει από τη μηχανή το παίρνει το αεράκι λίγο πιο μακρυά και έρχεται με τη ζέστη και κολλά στα ιδρωμένα πρόσωπα όσων εργάζονται γύρω, δημιουργώντας δυσφορία και αποπνικτική ατμόσφαιρα.  Είναι τόσο δύσκολο για τους γεωργούς το αλώνισμα του σανού αλλά δεν υπάρχει εύκολος τρόπος να κερδίσουν το ψωμί τους αφού δεν είχαν την τύχη να μορφωθούν για να μπορούν να δουλεύουν σε γραφεία.  Γι’ αυτό απόκτισαν ηλιοκαμένο δέρμα και δυνατούς μυς για να μπορούν να τα βγάζουν πέρα και ευχαριστούν το Θεό για τη μοίρα τους.

Στη συνέχεια οι σακούλες κουβαλούνται στις αποθήκες των σπιτιών τους.  Σε πολλές περιπτώσεις αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν και υπνοδωμάτια για τη φύλαξή τους.

Η σοδειά αυτή χρησιμοποιείται και ως χρήμα.  Συχνά γίνεται ανταλλαγή κουκιών και σιταριού για την αγορά φρούτων και λαχανικών.  Οι περισσότεροι γεωργοί δεν έχουν λεφτά πριν πουλήσουν τα σιτηρά τους.

Το χωριό δεν έχει φθαρτοπωλεία και κρεοπωλεία.  Αυτοί που διατηρούν καφενεία πωλούν ξηρά τρόφιμα, κρασί, λάδι και πετρέλαιο.  Για κρέας σφάζονται ζώα δύο φορές τη βδομάδα.  Οι χωριανοί αγοράζουν ωμό κρέας και το ψήνουν στο σπίτι ή αγοράζουν  οφτό κλέφτικο που ετοιμάζεται από τους δύο χασάπηδες του χωριού.  Οι φθαρτοπώλες έρχονται με αυτοκίνητα καθημερινά λίγο πριν το μεσημέρι και αναχωρούν το απόγευμα.  Οι γυναίκες του χωριού, προκειμένου να διαλέξουν τα καλύτερα φθαρτά, βιάζονται να διαλέξουν πρώτες και δημιουργείται συνωστισμός.  Πολλές φορές από τις απάνω γειτονιές έρχονται προτού φθάσει ο φθαρτοπώλης και περιμένουν στο δρόμο.  Συχνά δημιουργούνται διενέξεις και μικροπαρεξηγήσεις κατά το διάλεγμα των φθαρτών.  Τα λιγοστά νέα του χωριού διαδίδονται κατά τη συνάντηση αυτή. 

Τα ψωμιά ψήνονται από τις ίδιες τις οικοκυρές.  Οι λιγοστοί που αγοράζουν έτοιμα ψωμιά, λόγω μη ύπαρξης γυναίκας στο σπίτι, τα προμηθεύονται από τη Λευκωσία μέσω των λεωφορείων του χωριού που μεταφέρουν τους εργάτες καθημερινά πρωϊ και βράδυ εκεί για δουλειά.

Συνεχίζεται ................

Πρόλογος

Σκοπός της συγγραφέας είναι να μεταδώσει στη νέα γενεά που δεν έζησε τα γεγονότα στο χωριό, τις εμπειρίες και τα συναισθήματα των γονέων και προγόνων της, κι όλων αυτών που έζησαν και πέθαναν εκεί πριν το 1974, διότι παρόν και μέλλον δεν μπορεί να υπάρχει δίχως τη γνώση του παρελθόντος.  Επίσης, μέσω της εξιστόρησης αυτής, που βασίζεται πάνω σε πραγματικά γεγονότα παρμένα από την καθημερινή ζωή της ιδίας της συγγραφέας σε σύνδεση με τη ζωή γειτόνων και άλλων κατοίκων του Ασωμάτου, μπορεί να πάρει παραδείγματα από την υπομονή, αντοχή και καρτερία των ανθρώπων αυτών στην τόσο δύσκολη ζωή με τις πολλές στερήσεις και φτώχεια. Άνθρωποι απλοί αλλά δυνατοί σαν βράχοι, αθώοι όπως τα παιδιά, που τα κατάφεραν να κρατήσουν την πίστη και τις ηθικές αξίες τους με περηφάνεια για τόσους αιώνες.

Αφιέρωμα

Η εξιστόρηση αυτή αφιερώνεται στον αείμνηστο αδελφό μου Μισιέλ Ι. Παρτέλλα, ο οποίος πέθανε στην ηλικία των 39 ετών στο εξωτερικό, με την ανεκπλήρωτη επιθυμία να επισκεφτεί το χωριό του πριν τον θάνατό του.

Κεφάλαιο 1ο

Μικρή 3 ετών, χωρίς να καταλαμβαίνω και πολλά πράγματα, καθόμουν στα σκαλιά της πετρόκτιστης σκάλας του σπιτιού μου παρακολουθώντας τους περαστικούς. Οι δρόμοι είναι από τσακιλόπετρες όπου ακούγονται οι πρόκες των χειροποίητων παπουτσιών τους (ποδίνων) κατά το πέρασμά τους.  Πολύ σπάνια βλέπει κανείς νέους ή παιδιά να φορούν παπούτσια κανονικά, γιατί οι ποδίνες αντέχουν περισσότερο. Δύο τρεις ηλικιωμένες φοβισμένες γυναίκες ακούονται να φωνάζουν, κουφή… (φίδι) και να τρέχουν στο απέναντι δίπατο πλινθόκτιστο σπίτι.  Ψηλά στον ανώγειο εξωτερικό τοίχο, σε μια από τις τρύπες που συνήθως  χρησιμοποιούνται ως φωλιές των περιστεριών βλέπω να κρέμμεται η ουρά ενός φιδιού και να κινείται.  Φτωχοί άνθρωποι τότε δεν είχαν την οικονομική άνεση για να αγοράζουν κρέας για να θρέψουν την πολυμελή οικογένειά τους.  Για το λόγο αυτό, αναγκάζονταν να τρέφουν ζώα και πτηνά στα σπίτια τους. Σε λίγα λεπτά μια από τις γηραιότερες γυναίκες παίρνει ένα μακρύ ξύλο και βάζει στην άκρη ένα ρούχο.  Το ανάβει και βάζει τη φωτιά στην τρύπα που φαινόταν το φίδι.   Μετά από αρκετή ώρα τα καταφέρνει να το απομακρύνει.

Σε λίγο βλέπω το λεωφορείο του χωριού να επιστρέφει και μερικά παιδιά να τρέχουν πίσω του για να προϋπαντήσουν τους γονείς τους που επέστρεφαν από τη Λευκωσία. Η μυρωδιά της καμένης βενζίνης σκορπίζεται στο πέρασμά του.

Ένα κοπάδι με πρόβατα επιστρέφει από τα χωράφια.  Από μακρυά ακούονται τα κουδουνίσματά τους, για να μπορεί ο βοσκός να τα ακούει και να παρακολουθεί τις κινήσεις τους. Δύο σκύλοι παίζουν το ρόλο του αστυνομικού στα πρόβατα για να μην απομακρύνονται. Το κοπάδι περνά και αφήνει στο δρόμο τα σημάδια του.

Κοντεύει να σουρουπώσει και ο εσπερινός έχει τελειώσει.  Βλέπω μαύρες φιγούρες λεπτών γυναικών και μερικών αντρών να επιστρέφουν κατάκοποι από την εκκλησία.  Κρατούν στα χέρια φανάρια με πετρέλαιο και περπατούν σκυφτοί, για να αποφύγουν να σκοντάψουν και να παραπατήσουν στις σε πέτρες.  Μιλούν σιγά, χαιρετούν ο ένας τον άλλο και βιάζονται να φτάσουν στα σπίτια τους για να δειπνήσουν και να ετοιμαστούν για ύπνο.  Τα κουρασμένα από τη σκληρό μεροκάματο κορμιά τους, δεν αντέχουν περισσότερη ταλαιπωρία.  Οι πιο πολλοί εργάστηκαν σήμερα στους αγρούς είτε ως γεωργοί, είτε ως βοσκοί με τα κοπάδια τους.  Μερικοί επέστρεψαν αργά από τη Λευκωσία και δεν πρόλαβαν τον εσπερινό.  Ανταλλάζουν μια καληνύχτα και ακολουθεί σιωπή.  Τα καφενεία έκλεισαν γρήγορα και το μόνο που ακούγεται είναι τα γαβγίζματα των σκύλων, τα γκαρίσματα των γαϊδουριών, τα βελάσματα των αρνιών και των αγελάδων, τα φτερουγίσματα των πουλιών και οι ήχοι των γρίλλων.

Λόγω μη ηλεκτροδότησης του χωριού, τις νύχτες χωρίς φεγγάρι οι δρόμοι είναι κατασκότεινοι.  Κάπου κάπου μπορεί να δεις κανένα χωρικό να επισκεφτεί σε διπλανά σπίτια τους γονείς και αδέλφια του, σε περίπτωση που χρειάζεται να τους φροντίσουν ή να τους πάρουν φαγητό.  Το φαγητό που θα περισσέψει, τις καλοκαιρινές νύχτες πρέπει να μείνει έξω, στο φρέσκο αέρα για να αντέξει μέχρι την επόμενη μέρα.  Λόγω έλλειψης ηλεκτρισμού στα σπίτια, δεν υπάρχουν τηλεοράσεις ή άλλες ηλεκτρικές συσκευές.  Οι έννοιες των γονιών είναι για ένα πιάτο φαγητό ψημένο στα ξύλα ή σε μηχανές με πετρέλαιο για τα παιδιά τους, λίγο νερό για το λούσιμο τους και την καθαριότητά τους και ρούχα για να ντυθούν.

Το λιγοστό νερό που έχουν πρέπει να το μεταφέρουν από τη βρύση που βρίσκεται μπαίνοντας του χωριού. Η μεταφορά γίνεται πιο εύκολα για όσους έχουν γαϊδούρια.  Για τους υπόλοιπους είναι πολύ δύσκολο να περπατήσουν τόσο δρόμο για ποσότητα μιας κούζας νερό (πύλινου δοχείου).  Στη βρύση συναντιώνται για να ανταλλάξουν καμιά κουβέντα για τα νέα τους.  Το περίσσιο νερό που φεύγει τρέχει στη μικρή δεξαμενή, όπου πίνουν τα κοπάδια και άλλα ζώα.  Πολλές φορές, το καλοκαίρι, στη γύρω περιοχή βλέπεις πεταλούδες, μέλισσες και κυρίως σφήκες που τρέχουν για να ξεδιψάσουν.  Μερικά παιδιά παλεύουν να παγιδέψουν και να σκοτώσουν σφήκες με τις παλλούρες (ξερά αγκάθια).  Λόγω ζημιών που προκαλούν οι τελευταίες, αγοράζονται από το σχολείο και την κοινοτική αρχή, με ένα γρόσι για κάθε 7 κεφάλια.  Πόσο μου αρέσει το παιγνίδι και η απασχόληση στη δεξαμενή της βρύσης και κυρίως να παρακολουθώ τους καβγάδες των μεγάλων που γίνονταν εκεί, για το ποιός είχε προτεραιότητα.  Για το λόγο αυτό, το χωριό διόρισε τον αγροφύλακα ο οποίος κάθεται στη μέση των δύο μοναδικών βρύσων και συντονίζει τη σειρά για παροχή νερού.

Συνεχίζεται ........... 

{fshare}

Η κυρία Αιμιλία Παρτέλλα μας παραχώρησε μια άκρως ενδιαφέρουσα και συγκινητική συνέντευξη, κάνοντας αναδρομή στο παρελθόν και περιγράφωντάς μας ιστορίες από τα παλιά... Δέστε τη συνέντευξη.

{youtube}HI18EoUR1tY{/youtube}

Δέστε τις φωτογραφίες 

Δέστε το video

{fshare}

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΑΣΩΜΑΤΟΥ ΚΕΡΥΝΕΙΑΣ «ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ» σας προσκαλεί στην πνευματική εκδήλωση που οργανώνει προς τιμή των Μαρωνίτισσων Καλογριών, για την ανιδιοτελή προσφορά τους στην Μαρωνιτική Κοινότητα και την Κυπριακή Κοινωνία ευρύτερα.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο της ΠΑΣΥΔΥ την Κυριακή, 11 Νοεμβρίου, στις 4 μ.μ.

Η τιμητική παρουσία σας θα είναι αναγνώριση της όλης προσφοράς των Καλογριών μας.